ΤΟ ΗΘΟΣ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΔΙΑΝΟΗΣΗΣ…- του Γιάννη Κων. Κρούσου

κληδονας

Δεν μπορώ… Το κρατάω χρόνια και κάθε του Άη Γιάννη της φωτιάς και του έρωτα το θυμάμαι. Ήταν του Άη Γιάννη ανήμερα.
Το ζευγάρι, μόλις, παντρεύτηκε και δέχεται τις καθιερωμένες ευχές. Μια γριά πλησιάζει, φιλά τη νύφη και γυρνά στον γαμπρό: «Την ξέρω από μικρή και είσαι τυχερός. Δεν ξέρω, όμως, αν είσαι αντάξιος της».
Εσείς τι λέτε, συνήθως, σε τέτοιες περιστάσεις;
Κόκκαλο ο γαμπρός.
Ρώτησε ποια είναι η γριά κι έμαθε ότι ήταν πρύτανης σε θρυλικό πανεπιστήμιο της Ευρώπης.
Ακολούθησε η καθιερωμένη δεξίωση. Σε πηγαδάκι με νέα παιδιά, ανταμώνουν, ξανά, ο γαμπρός και η γριά.
«Του χρόνου τέτοια μέρα παντρεύω την κόρη μου», λέει η γριά.
Και ξεκίνησε μια συζήτηση για τα έθιμα του Άη Γιάννη.
Τούτος ο γαμπρός είχε έναν έρωτα με τη γιορτή του Άη Γιάννη κι είχε μάθει πολλά. Δεν χώνευε τον ξενέρωτο Άγιο Βαλεντίνο. Εκείνος ήταν ο άγιος των ερωτευμένων. Ο Άη Γιάννης είναι ο Άγιος του Έρωτα.

Όλα τα έθιμα της μέρας, σ’ αυτό παραπέμπουν. Ο μικρός Θεός του έρωτα έγινε Άγιος, μέσα στο θερινό ηλιοστάσιο, κοντά στην πιο μεγάλη μέρα του χρόνου. Φωτιά και έρωτας για αγόρια και κορίτσια.
Στις φωτιές καίνε το στεφάνι του Μάη. Καίνε και τα ξερόχορτα, δίπλα στις θημωνιές. Θεριστής ο Ιούνης. Ο διαχωρισμός σταχυών και σταριού συνοδεύεται από το κάψιμο των άχρηστων και γίνεται αφορμή για το πήδημα μιας οργιαστικής αρχαίας τελετής. Καίγονται όσα δεν έγιναν σανός για τα ζωντανά.
Ο Δημήτρης Λουκάτος χαρακτηρίζει την γιορτή του Αη Γιάννη, την πιο «ειδωλολατρική» γιορτή της Χριστιανοσύνης.
Της φωτιάς το πήδημα! Κόλαση. Γιορτάζουμε έναν «αμαρτωλό» άγιο ή την «αμαρτία» του έρωτα;
Η 6η Σύνοδος των Επισκόπων το 680μ.Χ. απαγόρευσε το πήδημα της φωτιάς και αποφάσισε να αφορίζει όσους βάζουν τη φωτιά μέσα στις χριστιανικές γιορτές.
Κάθε έθιμο αυτής της μέρας, κρυμμένο στη χριστιανική γιορτή της πιο μεγάλης μέρας του χρόνου έχει μέσα του έρωτα. Μαζί, καίγονται και οι απαγορεύσεις. Καίγονται και τα παλιά σκιάχτρα, οι γενίτσαροι των χωραφιών.

Η αρχαία μαντική τέχνη αποθεώνεται. Είναι η γιορτή με την πιο εμφανή διατήρηση της μαντικής λειτουργίας, μέσα στα έθιμα, όπου οι κόρες αναζητούν το μήνυμα που θα προσδιορίσει το ταίρι της.
Στον κλήδονα, το κορίτσι θα δει τη μορφή του ανθρώπου που θ’ αγαπήσει. Στο νερό του πηγαδιού το καθρέφτισμα του προσώπου του αγοριού που θα παντρευτεί. Το αμίλητο νερό των κοριτσιών, μέρος της ιεροτελεστίας του κλήδονα. Τα τρία πρόσωπα που θα δει η κοπελιά στον καθρέφτη, είναι δύο των δαιμόνων και το τρίτο το καλύτερο, του δικού της αγοριού. Το πρώτο αρσενικό όνομα, που θα ακούσει του Άη Γιάννη ανήμερα είναι του αυριανού δικού της άλλου μισού.
«Κι οπ’ αγαπάει στη γειτονιά τη βλέπει αυγή και βράδυ»
Όλα για των αγοριών και των κοριτσιών τις σχέσεις. Για δυο παιδιά που αγαπιούνται και θα αγαπηθούν. Ο Άγιος των μελλούμενων και της επερχόμενης χαράς.

Η άσκηση της μαντικής τέχνης περιορίστηκε στην αναζήτηση του ιδανικού ζευγαριού. Ο Αη Γιάννης είναι μια γιορτή ύμνος στο ζευγάρωμα, στον έρωτα και τους ερωτευμένους. Ένας ύμνος στην αναζήτηση της ιδανικής αγάπης.
Η φωτιά, το κάψιμο του πρωτομαγιάτικου στεφανιού, των ξερών χόρτων, της παλιάς ρίγανης, των σκιάχτρων, που εδώ τα λέμε «γενίτσαρους», τελικά το πήδημα της φωτιάς συμβολίζουν, επίσης, τον εξαγνισμό και την κάθαρση.
Και το χειρότερο απ’ όλα: Παιδιά πηδάνε τις φωτιές. Κακό παράδειγμα, κακή γιορτή.
Στου θερισμού τις μέρες, οι φωτιές.
Ανάμεσα στις δουλειές, που ακολουθούσαν το θέρισμα, διάλειμμα για τις φωτιές του Άη Γιάννη. Μέρες για το αλώνισμα και εν αναμονή του μαΐστρου για το λίχνισμα. Κι απ΄ ευθείας στο μύλο, για να γενεί το στάρι αλεύρι.

Τούτη τη μέρα θα μαζέψουν τη νέα ρίγανη. (Χτες, μάζεψα τη δική μου. Σάψιχο αντί για ρίγανη). Τούτες τις μέρες οι κότες θα βγάλουν από τα αυγά τα νέα πουλιά.
Ένας λαός διαχρονικά τους έχει γραμμένους και συνεχίζει να πηδά φωτιές και να ερωτεύεται, όπως αυτός θέλει και τ’ αρέσει.
Κανείς δεν μπόρεσε να επιβάλει τον διαχωρισμό της Ελληνικότητας από τον Χριστιανισμό. Κανείς δεν μπόρεσε να επιβάλει την «καθαρότητα» στην Πίστη. Ούτε θα μπορέσει ποτέ.

Τέτοια έλεγε ο γαμπρός και η πρύτανης, που μόνο λιγοστά απ΄αυτά ήξερε, γύρισε και τούπε: «Εσύ ξέρεις πολλά. Να έρθεις για βοηθός μου». Λόγια με χρώμα ειρωνικό.
«Μπα», απάντησε. «Προτιμώ να μείνω λογιστής».
«Να συνεχίσεις να είσαι», απάντησε η γριά.
Η ομήγυρις είχε παγώσει. Για κάποιους ήταν η σεβαστή τους καθηγήτρια. Το περιστατικό μαθεύτηκε και ο πεθερός έσπευσε να πει στο γαμπρό: «Μη χολοσκάς. Όταν γίνεις διάσημος θα σε σέβονται. Μόνο τους διάσημους σέβονται».

Τη γριά, στα δύσκολα χρόνια, την είδε να γράφει και να απαγγέλλει στίχους αφιερωμένους στον Κυριάκο Μητσοτάκη.
Ευτυχώς, που δεν έγινε διάσημος.
Είμαστε ακόμα αφορεσμένοι, μα τις φωτιές θα τις πηδάμε, αφήνοντας περίσσιο χώρο για τη νιότη. Τα μελλούμενα είναι στο χέρι μας.
Ο Χρύσανθος τραγουδά για τον Ριζικάρη Άγιο.
Μεγάλε Χρύσανθε, σε προσκυνώ. Είσαι Άγιος και Θεός μου.
Βάλε μέλι στ’ αγριοκύδωνα. Τρέξε τρέξε με τον ήλιο παίξε.

ΒΑΛΤΕ ΤΟ ΝΑ ΠΑΙΞΕΙ ΔΥΝΑΤΑ. ΠΟΛΥ ΔΥΝΑΤΑ.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s